Zagroda Wsi Pszczyńskiej Pszczyna

W zabytkowym Parku Dworcowym w Pszczynie, niedaleko centrum miasta, rozciąga się niewielkie muzeum na wolnym powietrzu, które przenosi w czasy, gdy śląska wieś wyglądała zupełnie inaczej. Zagroda Wsi Pszczyńskiej to zbiór kilkunastu drewnianych budynków zgromadzonych na dwóch hektarach zalesionego terenu. To miejsce, gdzie można zobaczyć, jak żyli mieszkańcy regionu pszczyńskiego dwa wieki temu – od codziennych sprzętów gospodarskich po konstrukcję całych zagród.

Skansen powstał w 1975 roku, gdy na wsiach wokół Pszczyny zaczęły znikać stare drewniane zabudowania, zastępowane nowoczesnymi murowanymi domami. Towarzystwo Miłośników Ziemi Pszczyńskiej postanowiło ocalić to, co jeszcze można było uratować. Efekt? Jedno z ciekawszych tego typu miejsc w regionie, gdzie autentyczne obiekty z różnych wsi układają się w spójną całość.

Co zobaczysz w skansenie – od stodoły po spichlerz

Spacer po Zagrodzie Wsi Pszczyńskiej to przede wszystkim obcowanie z drewnianą architekturą, której na śląskiej wsi już prawie nie ma. Najstarszy obiekt to spichlerz dworski przywieziony z Czechowic, datowany na 1784 rok. Masywna konstrukcja, która przez wieki służyła do przechowywania zbóż i innych płodów rolnych.

Prawdziwą perełką jest ośmioboczna stodoła z Kryr z XVIII wieku. Tego typu budowle były charakterystyczne dla ziemi pszczyńskiej, choć dziś praktycznie nie do znalezienia. W środku mieści się ekspozycja dawnych powozów – od prostych wozów drabiniastych, zwanych „drabiniokami”, przez sanie towarowe, aż po eleganckie bryczki. Wśród eksponatów wyróżnia się czarny, ozdobny karawan wiejski z Pawłowic, który przypomina o tym, że nawet najsmutniejsze uroczystości miały swój regionalny charakter.

Centralnym punktem zagrody jest chałupa z Grzawy z 1831 roku. Typowy czteropomieszczeniowy dom z sienią pośrodku, w którym można zajrzeć do izby paradnej. Tam zgromadzono przedmioty codziennego użytku – prasę do twarogu, malowaną skrzynię wianną, święte obrazy. Wisi między innymi obraz świętej Barbary, patronki górników, co nie dziwi w regionie tak mocno związanym z górnictwem.

W skansenie znajduje się także niewielki młyn z metalowymi skrzydłami wiatraka, który niegdyś służył do przygotowania pasz i kaszy. Dziś to jeden z najbardziej fotogenicznych obiektów całego kompleksu.

Kuźnia, masztalnia i inne budynki gospodarcze

Poza budynkami mieszkalnymi w skansenie nie brakuje obiektów gospodarczych. Kuźnia z Goczałkowic pokazuje, jak pracował wiejski kowal – niezbędny członek każdej społeczności. Masztalnia z Wisły Wielkiej z 1799 roku to pomieszczenie, gdzie trzymano konie i wozy. Wewnątrz zgromadzono narzędzia rolnicze: drewniane widły, babki do ostrzenia kos, chomąta dla koni i krów, brony.

Jest też stodoła z Kobielic z 1811 roku, reprezentująca rzadszy na tych terenach typ prostokątny. Warto zajrzeć do szopty na siano z Frydku czy wiaty bramnej z Golasowic, która kiedyś pełniła funkcję bramy kościelnej. Każdy z tych budynków wypełnia tematyczna ekspozycja – od narzędzi pszczelarskich po sprzęty szewskie.

Młyn wodny i karczma – połączenie historii z gastronomią

W 2013 roku skansen przeszedł rozbudowę, która dodała mu nowych funkcji. Powstała replika młyna wodnego z Bojszów, gdzie dziś mieszczą się sale wystawowe. To także miejsce, w którym działa karczma Stary Młyn – można więc zwiedzanie połączyć ze smakowaniem regionalnych potraw. Przy okazji powstał budynek z kasą i sklepem z pamiątkami oraz altana nad stawem, idealna na chwilę odpoczynku.

Sama lokalizacja skansenu nad wodą, w otoczeniu drzew zabytkowego parku, sprawia, że wizyta tutaj to nie tylko lekcja historii, ale też przyjemny spacer. Zwłaszcza w ciepłe dni park zapewnia cień i chłód, a widok drewnianych chat między drzewami ma swój urok.

Warsztaty, imprezy i żywa tradycja

Zagroda Wsi Pszczyńskiej to nie tylko muzeum – to miejsce, gdzie tradycja jest wciąż żywa. Regularnie odbywają się tu warsztaty edukacyjne, podczas których można nauczyć się dawnych rzemiosł czy poznać zwyczaje regionu. Wiosną i zimą organizowane są inscenizacje obrzędów wielkanocnych i wieczerzy wigilijnej, które pokazują, jak wyglądały święta na wsi pszczyńskiej.

Szczególnie popularne są „Spotkania Pod Brzymem” – imprezy folklorystyczne, na których występują regionalne zespoły. Skansen stał się miejscem spotkań dla miłośników kultury ludowej Górnego Śląska. Można też wynająć przestrzeń na konferencje czy przyjęcia okolicznościowe, co sprawia, że miejsce to służy nie tylko turystom, ale i lokalnej społeczności.

Skansen jest częścią Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego, który łączy najciekawsze przykłady drewnianej architektury sakralnej i świeckiej regionu.

Dla kogo jest Zagroda Wsi Pszczyńskiej?

To miejsce sprawdzi się dla różnych grup zwiedzających. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń do spacerów i poznawania historii w przystępny sposób – dzieci zazwyczaj fascynują się starymi wozami i narzędziami. Miłośnicy architektury drewnianej docenią unikatowe konstrukcje, zwłaszcza ośmioboczną stodołę czy studzienkę z daszkiem. Osoby zainteresowane etnografią i kulturą ludową znajdą bogaty materiał do obserwacji.

Skansen nie jest wielki – spokojne zwiedzanie zajmuje około godziny, może półtorej, jeśli dokładnie przyjrzeć się wszystkim eksponatom. Warto połączyć wizytę z innymi atrakcjami Pszczyny, które znajdują się w niewielkiej odległości: Muzeum Zamkowym, Starym Miastem czy Pokazową Zagrodą Żubrów. Wszystko to mieści się w obrębie zabytkowego parku i centrum miasta.

Informacje praktyczne – godziny, ceny, dojazd

Zagroda Wsi Pszczyńskiej znajduje się przy ulicy Parkowej w Pszczynie, we wschodniej części zabytkowego Parku Dworcowego. Dojazd z centrum miasta zajmuje kilka minut pieszo – od rynku to zaledwie około kilometra spaceru przez park.

Godziny otwarcia:

• Poniedziałek – piątek: 9:00 – 17:00
• Sobota – niedziela: 10:00 – 18:00
• Grupy zorganizowane mogą ustalić termin wizyty telefonicznie

Skansen jest czynny przez cały rok, co oznacza, że można go odwiedzić zarówno latem, gdy zieleń parku jest w pełni, jak i zimą, gdy śnieg dodaje drewnianym chatom dodatkowego uroku.

Kontakt:
Telefon: +48 32 210 57 77
Email: [email protected]
Strona internetowa: www.skansen.pszczyna.pl

Warto wcześniej sprawdzić na stronie internetowej aktualne ceny biletów oraz informacje o planowanych wydarzeniach – zwłaszcza jeśli interesują nas warsztaty czy imprezy folklorystyczne. Dla grup zorganizowanych dostępne są przewodnicy, którzy opowiedzą więcej o historii poszczególnych obiektów i życiu na wsi pszczyńskiej.

Jeśli przyjeżdża się do Pszczyny samochodem, parking znajduje się w pobliżu – można zostawić auto przy parku i stamtąd dojść na piechotę. Dla osób podróżujących komunikacją publiczną najwygodniejszy jest dojazd do centrum Pszczyny, skąd do skansenu prowadzi przyjemna trasa spacerowa przez zabytkowy park.