W Tychach na Górnym Śląsku stoi browar, w którym piwo warzy się nieprzerwanie od 1629 roku. To nie jest muzeum z martwymi eksponatami – Tyskie Browarium to centrum wycieczkowe przy jednym z największych i wciąż działających browarów w Europie. Można tu zobaczyć na własne oczy, jak powstaje piwo, przejść przez zabytkową część zakładu i spróbować efektów produkcji prosto z linii rozlewniczej.
Samo miejsce zasługuje na uwagę. Browarium mieści się w neogotyckiej kaplicy ewangelickiej z 1902 roku – nietypowa przestrzeń jak na piwne centrum. Wysokie łuki, ceglana architektura i nowoczesne multimedia tworzą ciekawy kontrast.
Browar z czterema wiekami historii
Browar w Tychach założył ród Promniców na początku XVII wieku. Przez lata miejsce należało do książąt pszczyńskich, stąd nazwa Browary Książęce. Prawdziwy rozkwit przyszedł w XIX wieku wraz z rewolucją przemysłową – wtedy powstała większość zabudowań, które dziś można zwiedzać.
W 1926 roku na rynek trafiło piwo pod nazwą „Książęce Tyskie”. Od tamtej pory marka rozwijała się systematycznie, a sam kompleks browarniany w 2009 roku został uznany za jeden z Siedmiu Architektonicznych Cudów Województwa Śląskiego. To nie tylko wyróżnienie – zabudowania rzeczywiście robią wrażenie, łącząc industrialną surowość z dbałością o detale.
Tyskie Browarium znajduje się na Europejskim Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego jako punkt kotwiczny. To jedno z nielicznych miejsc w Europie, gdzie można zwiedzić działający na pełnych obrotach browar.
Co zobaczyć podczas zwiedzania
Wycieczka zaczyna się od niecodziennego powitania – z wiszącego na ścianie portretu przemawia Jan Henryk XI, książę pszczyński, który rozbudował browar w XIX wieku. Ten technologiczny trick to tylko rozgrzewka przed tym, co dalej.
W kinie 3D wyświetlany jest film o historii miejsca. Trwa kilkanaście minut i opowiada dzieje browaru od początków po współczesność. Dla tych, którzy chcą zgłębić szczegóły, dostępne są kioski multimedialne – wirtualni przewodnicy tłumaczą tajniki warzenia, nalewania i picia piwa.
Najciekawsza część to jednak wejście do działającego browaru. Park browarniany z ogromnymi kadźmi, linie rozlewnicze pracujące z zawrotną prędkością – to nie inscenizacja, tylko rzeczywista produkcja. Najszybsza linia wypluwa 100 tysięcy puszek na godzinę, butelki mkną taśmociągiem z prędkością 60 tysięcy sztuk na godzinę. Skala robi wrażenie nawet na tych, którzy nie przepadają za przemysłem.
Rocznie w tym browarze powstaje 8 milionów hektolitrów piwa. Żeby to sobie wyobrazić – to około miliarda litrów.
Pub Browarium i degustacja
Zwieńczenie wizyty odbywa się w pubie Browarium, który również mieści się w zabytkowych wnętrzach. Pod neogotyckimi łukami serwuje się piwo prosto z browaru – świeższe być nie może. Degustacja wchodzi w cenę biletu na wycieczkę, więc nikt nie wychodzi stąd spragniony.
Pub działa też niezależnie od zwiedzania – można tu po prostu wpaść na piwo bez całej trasy po browarze. Dla większych grup dostępne są browarnicze piwnice, gdzie organizuje się spotkania firmowe czy imprezy okolicznościowe.
W 2005 roku Tyskie Browarium otrzymało certyfikat Najlepszego Produktu Turystycznego. To pierwsze tego typu centrum w Polsce – powstało w 2004 roku.
Dla kogo to miejsce
Browarium przyciąga rocznie około 40 tysięcy zwiedzających. To mieszanka miłośników piwa, fanów architektury przemysłowej i osób szukających nietypowych wycieczek po Śląsku.
Rodziny z dziećmi też mogą przyjść – młodsi zwiedzający nie będą się nudzić, choć oczywiście degustacja ich nie dotyczy. Film 3D, technologiczne gadżety i wielkie maszyny potrafią zaciekawić. Trzeba jednak pamiętać, że to wciąż działający zakład przemysłowy, więc hałas i specyficzny zapach słodu są wpisane w doświadczenie.
Dla osób interesujących się historią przemysłu to obowiązkowy punkt. Zabudowania browaru to podręcznikowy przykład śląskiej architektury przemysłowej z przełomu XIX i XX wieku. Nie każdy wie, że kompleks jest wpisany do rejestru zabytków jako obiekt dziedzictwa kulturowego Śląska.
Praktyczne informacje o zwiedzaniu
Tyskie Browarium znajduje się przy ulicy Katowickiej 9 w Tychach (wejście od strony Katowickiej, choć adres muzeum to Mikołowska 5). Dojazd z centrum miasta zajmuje kilka minut.
Godziny otwarcia: od wtorku do soboty w godzinach 10:00-20:00, w poniedziałki zamknięte. Warto sprawdzić aktualne godziny przed wizytą, bo mogą się różnić w zależności od sezonu.
Zwiedzanie: odbywa się w ramach zorganizowanych wycieczek z przewodnikiem. Trasa trwa około 90 minut do 2 godzin, w zależności od tempa grupy i liczby pytań. Warto zarezerwować miejsce wcześniej, szczególnie w weekendy i w sezonie letnim – grupy są ograniczone.
Ceny biletów: szczegółowy cennik dostępny jest na stronie browarytyskie.pl lub pod numerem telefonu 32 327 84 30. Bilety obejmują zwiedzanie z przewodnikiem, film 3D i degustację piwa w pubie. Dostępne są zniżki dla grup.
Jak dojechać: z Katowic do Tychów można dojechać pociągiem (około 20-30 minut) lub autobusem. Z dworca w Tychach do browaru jest niecałe 2 kilometry – można przejść pieszo albo złapać lokalny autobus. Dla zmotoryzowanych dostępny jest parking przy browarze.
Co jeszcze warto wiedzieć
Browarium to część większego kompleksu Tyskich Browarów Książęcych. Sama zabudowa rozciąga się na sporym terenie i stanowi ciekawą mieszankę stylów architektonicznych z różnych epok. Spacer wokół browaru, nawet bez wchodzenia do środka, daje pojęcie o skali tego miejsca.
Dla entuzjastów przemysłowych szlaków – Browarium leży na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego i jest jedną z czterech Gwiazd Techniki na tym szlaku. W okolicy znajdują się też inne ciekawe punkty związane z historią przemysłu regionu.
Tychy to miasto stosunkowo młode w obecnym kształcie, ale właśnie dzięki browarowi ma coś, czego brakuje wielu innym miejscom – ciągłość produkcji sięgającą prawie 400 lat. W czasach, gdy większość starych zakładów albo upadła, albo została zamieniona na lofty, działający browar z możliwością zwiedzania to rzadkość.
Król Jan III Sobieski urodził się w 1629 roku – dokładnie wtedy, gdy rodzina von Promnitz zakładała browar w Tychach. Od tamtej pory produkcja piwa nie ustała ani na dzień.
Kontakt: [email protected], telefon 32 327 84 30, strona internetowa tyskiebrowarium.pl